Newsletter
If you want to be up to date, sign up to receive our newsletter enter your email below.
Newsletter
Jan Berdyszak
"Disintegrating Passe-partout" (diptych)
acrylic/canvas mounted on panel, 111 x 243 cm
Jan Berdyszak był malarzem, rzeźbiarzem, autorem instalacji, teoretykiem sztuki, profesorem Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu, laureatem m.in. Nagrody im. Jana Cybisa (1978). Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1988) oraz Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2001) i wyróżniony na: Międzynarodowym Quadriennale Scenografii w Pradze (1979), Międzynarodowym Triennale Rysunku we Wrocławiu (1992) oraz Międzynarodowym Triennale Grafiki w Fredrikstad (1995). Jednym z najważniejszych tematów podejmowanych przez Berdyszaka było doświadczanie poprzez sztukę zjawisk i pojęć, które wykraczają poza jej tradycyjne granice – takich jak przezroczystość czy pustka. Artysta rozwijał swoje koncepcje w ramach licznych cykli tworzonych przez dekady. Podstawową wartością w jego myśleniu o sztuce była przestrzeń – rozumiana jako pole nieustannego wypełniania i poznawania. Berdyszak wierzył, że człowiek potrafi wypełnić każdą pustkę nową wartością, a kluczowy jest nie sam akt poznania, lecz niekończący się proces odkrywania. Już w latach 60. powstał cykl „Koła podwójne”, w którym artysta zredefiniował klasyczny format obrazu, zastępując prostokąt dwoma pionowo zestawionymi kołami. Kolejnym etapem były kompozycje z wycięciami, gdzie puste otwory stawały się głównym elementem, a to, co dotąd stanowiło tło, zyskiwało centralne znaczenie. W kolejnych dekadach powstały m.in. cykl „Obrazów koncentrujących” (1973-80) oraz jeden z najważniejszych projektów – „Passe-partout”, realizowany zarówno w grafice, jak i w instalacjach. Berdyszak odwracał tu funkcję passe-partout: zamiast jedynie podkreślać prezentowaną kompozycję, nadawał jej rangę autonomicznej przestrzeni, skłaniając widza do refleksji nad tym, czym jest całość i jak ją definiujemy. Jego dzieła, choć podejmują rozważania o złożoności świata, charakteryzują się uproszczoną, oszczędną estetyką – geometrycznymi formami, zdecydowanymi gestami pędzla i czytelną strukturą. To sztuka „przestrzeni negatywnej”, wszystkiego, co „pomiędzy” i „poza”. Berdyszak nie traktował swoich prac jako obiektów „w przestrzeni” czy „na ścianie” – one istnieją „wobec” przestrzeni, wchodzą z nią w bezpośredni dialog. W twórczości rzeźbiarskiej równie istotne były materiały, ich kolor, faktura czy sposób odbijania światła. Artystę interesował nie tylko kontakt dzieła z otoczeniem, lecz także relacja między jego elementami – prowokowanie złudzeń i kwestionowanie percepcji widza. Prace Jana Berdyszaka były prezentowane na wystawach m.in. we Włoszech, Francji, w Grecji, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Niemczech, Czechach, Norwegii, na Słowacji, Węgrzech, w USA, Indiach, Meksyku, Japonii oraz Kanadzie.
| Artist | Jan Berdyszak |
|---|---|
| Artist's Life | (1934 - 2014) |
| Title | "Disintegrating Passe-partout" (diptych) |
| Date | 2001 |
| Medium | acrylic |
| Material, base | canvas mounted on panel |
| Kind | malarstwo sztalugowe |
| Dimensions | 111 x 243 cm (entire object) |
| Category Name | Painting & Drawing |
| Style | abstrakcja |
| Other Notes |
Signed, dated, and described on the reverse of each part: ‘part | A [circled] | 59 x 243 | B [circled] | 45 x 218 [underlined] | TOTAL | 111 x 243 | DISINTEGRATING PASSE-PAR-TOUT I | ACRYLIC | 2 PARTS A [circled] and B [circled] | JAN | BER | DYSZ | AK [underlined] | 2001 | [installation instruction]’ ‘JAN | BER | DYSZ | AK [underlined] | 2001 | [installation instruction] | DISINTEGRATING PASSE-PAR-TOUT I | part B [circled] 45 x 218 | A [circled] | 59 x 243 [underlined] | TOTAL | 111 x 243 | ACRYLIC’ On the reverse of part B, inscribed in green: ‘106 MAD’. |
| Literature | Deszcz, upał, śnienie… The Contemporary Art Collection. Juliusz Topolski, BWA Galeria Sztuki w Olsztynie; Wałbrzyska Galeria Sztuki BWA – Stara Kopalnia, Warsaw, 2022, cat. no. 27, p. 73. |
| Requires a permit to export outside of Poland | No |
| Exhibited | “Rain, Heat, Dreaming… The Contemporary Art Collection. Juliusz Topolski,” BWA Galeria Sztuki w Olsztynie; Wałbrzyska Galeria Sztuki BWA – Stara Kopalnia, 16 September – 13 November 2022, collection of Juliusz Topolski. |
Jan Berdyszak
acrylic/canvas mounted on panel, 111 x 243 cm
"Disintegrating Passe-partout" (diptych)
| Artist | Jan Berdyszak |
|---|---|
| Artist's Life | (1934 - 2014) |
| Title | "Disintegrating Passe-partout" (diptych) |
| Date | 2001 |
| Medium | acrylic |
| Material, base | canvas mounted on panel |
| Kind | malarstwo sztalugowe |
| Dimensions | 111 x 243 cm (entire object) |
| Category Name | Painting & Drawing |
| Style | abstrakcja |
| Other Notes |
Signed, dated, and described on the reverse of each part: ‘part | A [circled] | 59 x 243 | B [circled] | 45 x 218 [underlined] | TOTAL | 111 x 243 | DISINTEGRATING PASSE-PAR-TOUT I | ACRYLIC | 2 PARTS A [circled] and B [circled] | JAN | BER | DYSZ | AK [underlined] | 2001 | [installation instruction]’ ‘JAN | BER | DYSZ | AK [underlined] | 2001 | [installation instruction] | DISINTEGRATING PASSE-PAR-TOUT I | part B [circled] 45 x 218 | A [circled] | 59 x 243 [underlined] | TOTAL | 111 x 243 | ACRYLIC’ On the reverse of part B, inscribed in green: ‘106 MAD’. |
| Literature | Deszcz, upał, śnienie… The Contemporary Art Collection. Juliusz Topolski, BWA Galeria Sztuki w Olsztynie; Wałbrzyska Galeria Sztuki BWA – Stara Kopalnia, Warsaw, 2022, cat. no. 27, p. 73. |
| Requires a permit to export outside of Poland | No |
| Exhibited | “Rain, Heat, Dreaming… The Contemporary Art Collection. Juliusz Topolski,” BWA Galeria Sztuki w Olsztynie; Wałbrzyska Galeria Sztuki BWA – Stara Kopalnia, 16 September – 13 November 2022, collection of Juliusz Topolski. |