„Artysta jest jak dowódca, komenderujący swoim wojskiem: kreskami i kolorami. Dąży do czego? Do zwycięstwa. A zwycięstwem jest wielkie dzieło sztuki. Każde wielkie dzieło sztuki jest zwycięstwem nad słabościami i wątpliwościami. Jak ktoś nie ma wątpliwości, to nie jest artystą tylko psychopatą”. Zbigniew Makowski Indywidualna, nawiązująca do surrealizmu sztuka Zbigniewa Makowskiego, jest swoistym zjawiskiem na mapie polskiego malarstwa 2 połowy XX i początku XXI wieku. Artysta wypracował własny system znaków i symboli, których znaczenie znał tylko on sam. W swoich kompozycjach malarz łączył liczne cyfry, litery w wymyślnych czcionkach, różnorakie, niejednokrotnie skomplikowane formy geometryczne, uproszczone znaki przedmiotów, np. klucz jest obecny nie tylko w obrazie prezentowanym na niniejszej aukcji, ale też w dziele pod tytułem „Biały płomień”. W twórczości Makowskiego obecne są również akcenty figuratywne (m.in. wizerunki kobiet i zwierząt). Obrazy tego twórcy nie poddają się jednoznacznej interpretacji – są jak piękne rebusy, które można próbować odczytać, ale lepiej porzucić ten zamysł i zwyczajnie je kontemplować. Można pokusić się o stwierdzenie, że dzieła Makowskiego są równie bogate co jego osobowość. Miał on opinię intelektualisty, poety, erudyty, zafascynowanego kabałą, matematyką, magią, a nade wszystko malarstwem i muzyką. Jego obrazy oprócz bogatej warstwy symbolicznej charakteryzuje również niebywała warsztatowa sprawność, maestria wręcz. Dodatkowym znakiem rozpoznawczym jego twórczości był fakt, że Makowski rysował na rozmaitych materiałach. Częstokroć były to arkusze specjalnie preparowane, uszlachetniane, czasem nawet patynowane (tak jak w przypadku pracy „Sen kulisty”). Artysta potrafił wykorzystywać na podłoże tkaniny, rozmaite gatunki tkanin (odświętny aksamit). Ze szczególnym upodobaniem Makowski wykorzystywał papier, czynił to nawet do przygotowywania kompozycji dużych formatów. Jego prace nie byłyby „zwycięskimi” (nawiązując do cytatu rozpoczynającego niniejszy artykuł), gdyby nie wyjątkowa umiejętność scalania wszystkich elementów płynących z wyobraźni artysty. Scalał je w iluzyjnej, harmonijnej przestrzeni, co pozwala nadać jego sztuce miano „geometrii romantycznej”. Terminem tym posługiwali się krytycy sztuki, którzy trafnie określili jego niepowtarzalny styl. Osobną rolę odgrywają rozmiary prac, raz ogromne, innym zaś razem niewielkie. Bez względu jednak na to, czy kompozycje zbliżają się skalą do monumentu, czy też bliższe są miniaturze, uderza ich nasycenie metaforami oraz precyzja wykonania, co wydaje się zaskakiwać, zwłaszcza w przypadku przedstawień najmniejszych. Makowski nie rezygnował w nich ze swojej ulubionej poetyki łączenia niezależnych drobnych fragmentów w jedną „symultaniczną” całość. Dla odbiorcy niewtajemniczonego dzieła artysty stanowią rodzaj szyfrowanych stenogramów, labiryntów umysłowych bez wyjścia, rebusów, które nie mają rozwiązania. Zagubiony odbiorca nie znajdzie wskazówek także wśród tytułów, które, podobnie jak u surrealistów, często są równie zagadkowe jak same obrazy. Znakomitym przykładem jest prezentowany podczas niniejszej aukcji obraz. Jego tytuł „Zaćmienie” bynajmniej nie pomaga w interpretacji. Wręcz przeciwnie, funduje odbiorcom całkowite zaćmienie umysłu. I choć widnieje na nim jeden z ulubionych motywów artysty, czyli klucz, to na próżno jest szukać jednego znaczenia obrazu, choć warto próbować…