CHOPIN WEDŁUG BIEGASA Bolesław Biegas w swoim życiu jak i twórczości silnie manifestował wiarę w artystyczny geniusz, pewnego rodzaju mistyczne natchnienie. Kult geniusza, artysty jako „Prometeusza” i „Stwórcy” funkcjonował w myśli artystycznej już od XVIII wieku. Biegas sam, poprzez swoje życie podtrzymywał legendę owego natchnionego geniuszu, czemu wyraz niejednokrotnie dawał w swoich dziełach malarskich i rzeźbiarskich. André Salomon, po spotkaniu Biegasa na jednym z paryskich salonów stwierdził: „obnosił się po mieście ze swoją legendą. Miał ich wiele, więc wahał się między legendą o synu książęcym, a natchnionym pasterzu” (cyt. za: Bolesław Biegas (1877-1954), katalog wystawy, Muzeum Mazowieckie w Płocku, Płock 2014, s. 3). Tragizm młodzieńczych doświadczeń, skandale i „dziwaczne” poglądy Bolesława Biegalskiego, zdecydowanie wpisywały go w grono artystycznych legend. Bardzo bliska artyście była filozofia Stanisława Przybyszewskiego. Koncepcja „nagiej duszy”, uwolnionej od wszelkich konwenansów, do której dotrzeć można poprzez intuicyjne i emocjonalne poznanie stała się swoistym credo Biegasa. Sztuka, mająca być odpowiedzią na potrzeby duszy miała przenikać wszystkie ludzkie zakamarki, docierać do najgłębiej skrywanych form jestestwa. Artyści stali się zatem ekspertami od ludzkiej duszy, a sztuka wolna od ideologii stała się celem samym w sobie. Biegas rozpoczął studiowanie zagadnień Absolutu, poznawał dzieła wielkich symbolistów jak Gustav Vigeland, Félicien Rops i Edvard Munch, aż w końcu i prace samego artysty przybrały silnie symbolistyczny wydźwięk. Ta sama legenda geniuszu i metafizycznego natchnienia związana była z Fryderykiem Chopinem. Jego sugestywne, emocjonalne kompozycje fortepianowe oddziaływały na słuchaczy równie silnie, co rzeźby Biegasa. Sam artysta, podobnie jak wielki kompozytor wychowywał się na mazowieckiej wsi i uczył się gry na fortepianie, więc zdaje się, że Chopin w artystycznej świadomości Biegasa kształtował się już od dziecka. O szczególnym sentymencie artysty względem Chopina świadczy sam fakt, że rzeźbił on postać kompozytora aż pięciokrotnie, nie wspominając o kompozycjach malarskich. Marsz żałobny Chopina był pierwszą kompozycją ku czci pianisty. Powstała w 1902 roku, cechuje się mroczną ekspresją, dynamiką i pewnego rodzaju tragizmem. Chopin pochylony nad klawiaturą, oddaje się z pasją wirowi zniekształconych, zrozpaczonych twarzy. W kolejnej realizacji Popiersie Chopina z 1905 roku, Biegas zwraca uwagę na samą postać konpozytora. Staje się on tutaj pełnoprawnym bohaterem, którego twarz zdaje się wykrzywiać w silnych emocjach, w uniesieniu, a ręce gotowe są uderzyć w klawisze fortepianu. Chopin w rzeźbie Biegasa funkcjonuje przede wszystkim nie tyle jako historyczny kompozytor, ile jako symbol duchowości, narodowej tożsamości i artystycznego natchnienia. W tym kontekście Chopin jawi się jako idealny bohater – artysta romantyczny, którego twórczość odczytywana była jako wyraz „duszy narodu”. Biegas nie przedstawia go realistycznie - zamiast tego tworzy wizje o charakterze niemal mistycznym, w których postać kompozytora stapia się z ideą muzyki, natury czy ojczyzny. Jedną z najciekawszych chopinowskich realizacji Biegasa jest kompozycja o mistycznym tytule Fryderyk Chopin, Harfa natchnienia z 1908 roku. W tej monumentalnej rzeźbie artysta odwołuje się do samego aktu tworzenia i artystycznego natchnienia. Chopin jawi się tutaj jako samo zwieńczenie Harfy – symbolu muzyki, poezji i owego artystycznego tchnienia. Wyłania się jakby z samej melodii harfy, a jego postać tkwi w jakimś duchowym uniesieniu. Takie ujęcie wpisuje się w szeroki nurt symbolizmu, w którym sztuka miała odsłaniać rzeczywistość „ponadzmysłową”. Jednocześnie jednak w przypadku Biegasa zyskuje wyraźny wymiar narodowy – Chopin staje się głosem zniewolonego narodu. Charakterystyczną cechą rzeźb Biegasa jest odejście od klasycznego kanonu proporcji i harmonii. Postaci są często wydłużone, uproszczone, podporządkowane rytmowi linii i idei kompozycyjnej. W przedstawieniach Chopina deformacja służy podkreśleniu jego duchowego charakteru. Ciało traci ciężar, staje się niemal przezroczyste, podporządkowane energii wewnętrznej. Rzeźba przestaje być „materią”, a zaczyna funkcjonować jako znak – nośnik idei muzyki, natchnienia i transcendencji. Prezentowana w katalogu rzeźba Fryderyk Chopin, Harfa natchnienia wyrasta więc z przekonania, że dzieło sztuki nie powinno jedynie odwzorowywać rzeczywistości, lecz ujawniać jej ukryty sens. Artysta przekłada nieuchwytne formy jak chociażby muzyka i dźwięk na język rzeźbiarski operując deformacją, syntezą i ekspresją bryły. W jego pracach widoczna jest tendencja do dynamizmu i ekspresji, a jednocześnie do niesamowitej liryczności i onirycznej delikatności.