Subwersja narracji romantycznych Rzeźba Wiktorii Walendzik „Łabędzica” odsłania napięcie pomiędzy tym, co baśniowe i niewinne, a tym, co cielesne, groźne i erotyczne. Smukła figura, której wydłużona szyja kończy się ptasią głową, staje nad leżącą żabą. W ruchu przypominającym gest przebijania wpisuje się zarazem w ikonografię agresji, jak i w język pożądania. Łabędź – zwyczajowo symbol czystości, wdzięku i elegancji – zostaje przepisany na kobiece ciało, które w akcie dominacji przekracza granice kulturowego wyobrażenia o swojej naturze. Hybryda kobiety i ptaka – figura niemożliwa, a jednak odlana w brązie – staje się autoportretem artystki, nie w sensie dosłownym, lecz poprzez przetworzenie doświadczeń, obsesji i fascynacji. Wiktoria Walendzik od początku swojej praktyki bada napięcia pomiędzy obrazem a obiektem, cyfrowym a materialnym, tym co „znalezione” a tym, co wyrzeźbione. Jej prace rodzą się ze spotkań: z własnym ciałem, z relacjami romantycznymi, z przypadkowymi obrazami w sieci, z przedmiotami codzienności. Artystka kolekcjonuje fotografie z internetu, memy, screeny z gier czy własne ujęcia telefonem – cyfrowe odpady, które fascynują właśnie przez swoją autentyczność i nieporadność. W jej rękach te obrazy ulegają transformacji: drukowane, grupowane, wklejane do szkicownika, stają się materiałem do dalszego przeniesienia w rzeźbę. Proces konwertowania i kopiowania, znany z mechanizmów cyfrowych, zostaje przeniesiony w świat analogowy, gdzie przyjmuje formę obiektu przestrzennego. W „Łabędzicy” ta praktyka znajduje swoją kulminację: mit i popkultura, ciało i ptak, fantazja i biografia stapiają się w figurę, która zarazem przyciąga i odpycha. To gest subwersji – w sensie, o jakim pisała Judith Butler – czyli „cytowania języka wbrew jego pierwotnej wersji”. Baśniowy motyw pocałunku żaby zostaje odwrócony: zamiast romantycznego pocałunku mamy przemocowy gest przebicia. Narracja, która miała prowadzić ku zbawieniu i szczęśliwemu zakończeniu, zmienia się w opowieść o napięciu, ambiwalencji i cielesnej niejednoznaczności. To, co normatywne, zostaje zdekonstruowane, a w jego miejsce pojawia się nowa hybrydyczna tożsamość – jednocześnie kobieca i zwierzęca, erotyczna i drapieżna. Rzeźbiarka mówi o swoich dziełach jako o autoportretach – nie poprzez realistyczne podobieństwo, ale przez proces przetwarzania własnych doświadczeń i relacji. Tworzy w skali ludzkiej, na podstawie pomiarów własnego ciała lub najbliższego otoczenia. Ważny jest dla niej fizyczny kontakt z materią, długa obecność przy obiekcie, czas włożony w jego powstawanie. W świecie, w którym obrazy mnożą się i rozpadają w cyfrowym przepływie, Wiktoria Walendzik nadaje im trwałą, materialną formę – odurza figury styropianem, żywicą, metalem, dopóki nie staną się autonomicznymi bytami. Jej prace nie tyle ilustrują idee, co ucieleśniają fascynacje. Nie poddają się jednoznacznym interpretacjom – jak sama podkreśla, bardziej interesuje ją „odurzenie figurą” niż aktywizm czy narracja. Wiktoria Walendzik, urodzona w 1994 roku, mieszka i pracuje w Rogówcu, Warszawie, Przewodowicach i Rawie Mazowieckiej. Jej studio znajduje się w rodzinnej wsi w centralnej Polsce, gdzie inspirują ją wiejskie ogrody sąsiadów, lokalne materiały i codzienna, nieheroiczna fizyczność pracy twórczej. Łączy naturalne tworzywa (szyszki, drewno) z industrialnymi substancjami (żywica poliestrowa, szpachla samochodowa), badając napięcie pomiędzy organicznym a sztucznym. Jej rzeźby, zawsze w ludzkiej skali, są zarazem dokumentami relacji z innymi istotami i figurami wewnętrznych przeobrażeń. „Łabędzica” to figura, która nie daje się sprowadzić do jednej roli. Jest bohaterką baśni, która zamiast pocałunku przynosi śmierć; jest ptakiem, którego biel i czystość zmieniają się w falliczną, cielesną materialność; jest kobietą, której cielesność przeplata się z agresją i pożądaniem. To rzeźba, która nie tyle opowiada historię, ile uobecnia napięcie – pomiędzy życiem a śmiercią, erotyką a przemocą, ludzkim a zwierzęcym, tym co znajome a tym co obce. To w tym miejscu – w przestrzeni zawieszonej pomiędzy kategoriami – rodzi się subwersja.