(w jednej kolumnie na rozkładówce) „Nie jest to malarstwo ‘przyjemne’, miłe – gemütlich. W stosunku do tych, którzy sprawiają przyjemność oku lub umysłowi, zachowuje rezerwę, jak gdyby trzyma się z boku, z pewnością też nie jest ‘piosenką’ rozweselającą tłum gapiów. Jest ikoną dramatu współczesnego człowieka, w istocie swego przesłania najbliższą dziełom takich artystów jak Alberto Giacometti, których wizja nie jest powoływana bynajmniej dla uspokojenia, dla ‘potrzeby serca’, lecz dla wzniecenia niepokoju, rozdrapywania ran, by – jak powiedział Stefan Żeromski – nie zarastały błoną podłości”. Krzysztof Karasek Jerzy Tchórzewski uważał, że rolą malarza jest wywoływanie życia. W tym krótkim wyznaniu zawierał się program jego sztuki: pragnienie przemiany „biernej materii plastycznej” w organizm pulsujący energią, zdolny do dialogu z artystą i widzem. Od samego początku artystyczna podróż Tchórzewskiego przebiegała drogą osobną. W realiach powojennej Polski, rozpiętej między doktryną socrealizmu a odradzającym się koloryzmem, Tchórzewski skierował się ku wyobraźni. Jego wczesne gwasze, żywiołowe, improwizowane, a zarazem oparte na rygorze warsztatowym, przynoszą formy jakby wydobyte z półsnu: hybrydyczne kształty, rozedrgane kontury, napięcia budowane kontrastem światła i ciemności. Oleje, nad którymi pracował miesiącami, gęstniały niczym osady pamięci. Materia malarska stawała się śladem gestu, ale i zapisem długotrwałego procesu. Na Ogólnopolskiej Wystawie Młodej Plastyki „Przeciw wojnie – przeciw faszyzmowi” w 1955 jego surrealizujące gwasze, oleje i monotypie zwróciły uwagę świeżością i odwagą. Był to moment przełomowy: afirmacja wyobraźni w czasie, gdy sztuka dopiero odzyskiwała autonomię. Dwa lata później wystawa w Zachęcie, zestawiająca obrazy Tchórzewskiego z rzeźbami Aliny Szapocznikow, stała się wydarzeniem formacyjnym dla całego pokolenia. Reakcje – od zachwytu po gwałtowną krytykę – potwierdziły, że mamy do czynienia z propozycją radykalną i jak zauważył Jerzy Ludwiński, nikt nie pozostał obojętny ( za: J. Tchórzewski, Świadectwo oczu. Wspomnienia z lat 1946-1957, Kraków 2006, s. 264). Twórczość Tchórzewskiego rozwijała się następnie w rytmie międzynarodowych prezentacji. W 1959, prace artysty znalazły się na V Biennale w Sao Paulo. Zorganizowana w 1960 wystawa indywidualna Tchórzewskiego w Galerie Furstenberg w Paryżu okazała się sukcesem. W 1961 artysta otrzymał nagrodę na II Biennale Młodych w Paryżu. Wreszcie dwie jego kompozycje zaprezentowane zostały podczas legendarnej wystawy „15 Polish Painters” w nowojorskim MoMA. Obecność na tych pokazach nie była jedynie sukcesem indywidualnym, lecz potwierdzeniem, że jego język posiada wymiar uniwersalny. Malarstwo Tchórzewskiego oswobadza obraz z obowiązku naśladowania rzeczywistości. Figura ulega rozproszeniu, przedmiot traci stabilność, a ciężar znaczeń przenosi się na energię formy. Kompozycje przypominają kosmiczne eksplozje, erupcje wulkaniczne, momenty inicjalne – jakby artysta powracał do mitu kosmogonii, do chwili, w której z chaosu wyłania się kształt. Jednocześnie są to wizje głęboko intymne: paralela stanów psychicznych, zapis lęków i obsesji, które „wydarzają się” na powierzchni płótna. Istotna pozostaje przy tym dyscyplina. Choć obrazy sprawiają wrażenie spontanicznych, są efektem nieustannego „szlifowania” warsztatu i walki ze schematem. Tchórzewski traktował sztukę jako proces odkrywania niejednoznaczności, syzyfowy wysiłek przekraczania raz osiągniętych rozwiązań. Ta postawa tłumaczy spójność jego dorobku, od gwałtownych gwaszy po wielowarstwowe, nasycone światłocieniem oleje.