Newsletter
Jeśli chcesz otrzymywać aktualne informacje dotyczące oferty Desa Home - zapisz się do naszego newslettera.
Newsletter
Antoni Rząsa
Głowa Chrystusa
odlew/brąz, 28 x 12,50 x 18 cm
Antoni Rząsa urodził się w 1919 w Futomie na Podkarpaciu, niezwykle malowniczej miejscowości, w której można zobaczyć wybudowane w XVI wieku drewniane kościoły wyznania rzymsko-katolickiego. Miejsce urodzenia wpłynęło na młodego artystę – w rodzinnej miejscowości powszechna była sztuka tworzenia w drewnie zarówno przedmiotów użytecznych, jak i przeznaczonych do kultu religijnego. Młody rzeźbiarz pobierał nauki w Szkole Przemysłu Drzewnego w Zakopanem, do której został wysłany dzięki stypendium gminnemu. Ze względu na dzieciństwo artysty instytucja wydawała się naturalnym wyborem. Rząsa rozpoczął edukację w 1938, a jego nauczycielem został Antoni Kenar. W tym okresie szkoła odniosła już wiele sukcesów dydaktycznych, a także zorganizowała wystawy w Polsce oraz za granicą, m.in. w Bukareszcie, Strasbourgu, Berlinie oraz Paryżu. Naukę Rząsy przerwała II wojna światowa, autor w tym okresie wyjechał do rodzinnej miejscowości. Do Zakopanego powrócił dopiero w 1948, na specjalne zaproszenie swojego dawnego nauczyciela, Kenara. Szkołę ukończył w 1952 roku i od razu rozpoczął w niej pracę dydaktyczną. Dawny mistrz został serdecznym przyjacielem rzeźbiarza, połączyła ich przyjaźń, którą przerwała dopiero śmierć mentora. Antoni Rząsa, choć stał na uboczu powojennej awangardy, zrewolucjonizował rzeźbę religijną. Przełamał schemat XIX-wiecznych przedstawień Chrystusa, w których idealizacja górowała nad cierpienie i bólem. Na znaczną część twórczości rzeźbiarza z Futomy składają się rzeźby o tematyce chrystologicznej, a przede wszystkim pasyjnej. Chociaż realizacje Rząsy można umieścić w spójnym kręgu tematycznym, są one niezwykle oryginalne, jeśli weźmiemy pod uwagę inwencję zarówno w sferze ikonograficznej, jak i w formalnych rozwiązaniach. Odmienne podejście do sztuki sakralnej szokowało początkowo lokalną społeczność, czego doskonałym przykładem może być nagrobek Antoniego Kenara wykonany przez Rząsę. Prezentowany w katalogu odlew rzeźby „Głowa Chrystusa” z lat 70. XX w stanowi reprezentatywny przykład twórczości Antoniego Rząsy. Przedstawia frontalnie ujętą głowę Chrystusa, wyłaniającą się z masywnego bloku drewna. Twarz jest wydłużona, ascetyczna, o wyraźnie zaznaczonym, prostym nosie, wąskich, zamkniętych powiekach i ściśniętych ustach. Rysy nie noszą śladów idealizacji – są surowe, niemal szorstkie, podporządkowane ekspresji wewnętrznego skupienia i cierpienia. Oczy pozostają zamknięte, co wzmacnia wrażenie kontemplacji, milczenia i wycofania ze świata zewnętrznego. Charakterystycznym elementem kompozycji jest sposób potraktowania włosów: długie, opadające pasma tworzą niemal architektoniczną ramę dla twarzy, schodząc pionowo w dół i przechodząc w integralną część bryły. Granica między głową a „postumentem” zostaje zatarta – rzeźba nie jest realistycznym portretem, lecz zwartą, monolityczną formą, w której figura zdaje się wyrastać bezpośrednio z materiału. Powierzchnia drewna nosi wyraźne ślady dłuta. Artysta nie wygładza struktury, lecz pozostawia rytm nacięć i nieregularności, które potęgują ekspresję i podkreślają fizyczność materiału. Artysta rzeźbił tylko i wyłącznie w drewnie, gdyż jak twierdził: „Gdy na przykład widzisz drzewo, które wzrasta w złych warunkach, na wiatry, to ono jest tak pokręcone jak człowiek, który walczy z życiem, i ono jest tak twarde, tak zbudowane. Na przykład lipa. Jest twarda jak brzoza i tak miękka, że mogę paznokciami – gdy wzrasta w dobrych warunkach. To samo u ludzi i tu jest jakaś spójnia” (Antoni Rząsa, [w:] Antoni Rząsa (1919-1980), Wawrzyniec Brzozowski, Kraków 2004, dostępny na: http:// antonirzasa.pl/antoni-rzasa/teksty/wawrzyniec-brzozowski). Używał najprostszych środków wyrazu, by spotęgować ekspresję swoich prac. Figury ukazywał frontalnie, ich wielkie, zastygłe głowy o bizantyńsko-egzotycznych rysach kontrastował z dynamiką ruchu rąk, gładkie powierzchnie zestawiał z realistycznymi szczegółami, jak na przykład żyły spracowanych dłoni. W centrum sztuki Antoniego Rząsy stał zawsze człowiek, jego kruchość i przemijalność. W prezentowanej rzeźbie artysta przesunął akcent z majestatu i boskości na doświadczenie cierpienia, milczenia i ludzkiej kruchości. Rzeźba nie epatuje dosłownością męki, lecz poprzez redukcję środków wyrazu i koncentrację na twarzy przekazuje stan wewnętrznego bólu i godności, zgodnie z humanistycznym i egzystencjalnym wymiarem twórczości artysty.
| Autor | Antoni Rząsa |
|---|---|
| Daty życia autora | (1919 Futoma - 1980 Zakopane) |
| Tytuł | Głowa Chrystusa |
| Czas powstania | lata 70. XX w./2026 |
| Technika | odlew |
| Materiał | brąz |
| Rodzaj | rzeźba kameralna |
| Wymiary | 28 x 12,5 x 18 cm |
| Typ obiektu | rzeźba |
| Styl | figuracja |
| Sygnatura | opisany i numerowany z tyłu, u dołu: '1/6 | MR' |
| Opis szczegółowy | forma z lat 70. XX w., odlew współczesny |
| Wymaga zezwolenia na wywóz za granicę Polski | Nie |
Antoni Rząsa
odlew/brąz, 28 x 12,50 x 18 cm
Głowa Chrystusa
| Autor | Antoni Rząsa |
|---|---|
| Daty życia autora | (1919 Futoma - 1980 Zakopane) |
| Tytuł | Głowa Chrystusa |
| Czas powstania | lata 70. XX w./2026 |
| Technika | odlew |
| Materiał | brąz |
| Rodzaj | rzeźba kameralna |
| Wymiary | 28 x 12,5 x 18 cm |
| Typ obiektu | rzeźba |
| Styl | figuracja |
| Sygnatura | opisany i numerowany z tyłu, u dołu: '1/6 | MR' |
| Opis szczegółowy | forma z lat 70. XX w., odlew współczesny |
| Wymaga zezwolenia na wywóz za granicę Polski | Nie |